Πρόοδος Εργασιών

Γεωφυσικές Έρευνες
Ανασκαφές
Μελέτες Αποκατάστασης
Απαλλοτριώσεις
Εργασίες Αποκατάστασης
€16,850.00ΣΤΟΝ ΚΟΥΜΠΑΡΑ

ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΑΡΤΙΝΟΣ : €15,000.00

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΙΜΩΝΙΔΗΣ Ο ΚΕΙΟΣ : €500.00

ΔΙΑΖΩΜΑ ΣΩΜΑΤΕΙΟ: €400.00

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΕΑΣ : €300.00

ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ ΜΑΡΙΑ : €300.00

Γρήγορη μετάβαση

Αρχαίο θέατρο Καρθαίας Κέας

Περιγραφή
Πολυμέσα
Επιστημονικό δελτίο
Κουμπαράς
Πρόοδος Εργασιών
Τα νέα του θεάτρου

Το θέατρο της Καρθαίας βρίσκεται στη θέση Πόλες, στην περιοχή της Κάτω Μεριάς του δήμου Κέας Κυκλάδων. Συγκεκριμένα εντοπίζεται στα ριζά της νότιας κλιτύος της Άσπρης Βίγλας, στην κοιλάδα του Βαθυποτάμου, σε απόσταση 200 μ. περίπου από το σημερινό χειμέριο κύμα.
Από τα ευρήματα των τομών, που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, δεν προκύπτουν στοιχεία για ύπαρξη οικοδομικών φάσεων του θεάτρου. Η κεραμική που βρέθηκε στην επίχωση είναι ανάμεικτη, από τα αρχαϊκά μέχρι και τα ρωμαϊκά χρόνια και περιέχει αρκετά κομμάτια αρχιτεκτονικών μελών από τα υπερκείμενα οικοδομήματα της ακρόπολης. Το θέατρο χρονολογείται γενικά στην ελληνιστική περίοδο.

Πρόκειται για ένα μικρό θέατρο απλής κατασκευής, ενταγμένο στη μορφολογία της περιοχής και προσαρμοσμένο στις ανάγκες της πόλης. Το μνημείο πιθανότατα εμφάνιζε την τριμερή χαρακτηριστική διάρθρωση των ελληνιστικών θεάτρων: κοίλο, ορχήστρα, σκηνικό οικοδόμημα.

Το κοίλο διέθετε 4 ή 5 κερκίδες με τουλάχιστον 15 σειρές εδωλίων η καθεμία. Έχουν αποκαλυφθεί δύο από τις κλίμακές του με 20 βαθμίδες και τμήμα από δύο κερκίδες του. Σε κάθε σειρά εδωλίων αντιστοιχούν δύο βαθμίδες των κλιμάκων. Η μέγιστη χωρητικότητα του θεάτρου υπολογίζεται σε 2.000 θεατές. Δεν έχει αποκαλυφθεί άνω διάζωμα.

Κρίνοντας από τα επιφανειακά ορατά κατάλοιπα και από τα ευρήματα των τομών, το μνημείο φαίνεται ότι ήταν εξ ολοκλήρου κτιστό. Τα εδώλια διαμορφώνονται από μεγάλες πλάκες πρασινωπού σχιστόλιθου, οι οποίες εδράζονται σε δόμο από ορθογώνιους ή τραπεζοειδείς λίθους λευκού σιπολίνη. Στοιχεία για τη διαμόρφωση των παρόδων και των αναλημματικών τοίχων, που θα πρέπει να συγκρατούσαν πλευρικά το κοίλο, αναμένεται να αποκαλυφθούν με την ανασκαφή του μνημείου.

Από την ορχήστρα έχει εντοπιστεί μόνο μικρό τμήμα της περιφέρειάς της, όπου υπάρχει πλακόστρωτος διάδρομος. Ο Ν. Ζαφειρόπουλος σημειώνει επίσης ότι μεταξύ της ορχήστρας και της κατώτερης βαθμίδας εντόπισε χαμηλή κατασκευή εν είδει θωρακείου που περιβάλλει την ορχήστρα.

Δεν έχει ακόμη γίνει ανασκαφή στην περιοχή, όπου αναμένεται να βρεθούν κατάλοιπα του σκηνικού οικοδομήματος. Τα όποια σωζόμενα κατάλοιπα της σκηνής και της ορχήστρας καλύπτονται από επίχωση 3,50 μ.

Στο νότιο άκρο του θεάτρου υπάρχουν εκτεταμένα κατάλοιπα του συστήματος υδροδότησης της αρχαίας πόλης.

Η ύπαρξη του θεάτρου της Καρθαίας μαρτυρείται και εμμέσως από τις κατακλείδες των ψηφισμάτων της πόλης (3ου-2ου αι. π.Χ.), όπου η ανακήρυξη του στεφάνου των τιμωμένων γίνεται «Διονυσίοις τῶι ἀγῶνι τῶν τραγωιδῶν». Το θέατρο της Καρθαίας φιλοξενούσε, λοιπόν, αγώνες δράματος, αλλά δεν αποκλείεται να λειτουργούσε και ως τόπος συνάθροισης των πολιτών, παρότι κάτι τέτοιο δεν μαρτυρείται επιγραφικά.

Το επιφανειακά ορατό τμήμα του κοίλου του θεάτρου είναι εκτενώς λιθολογημένο. Οι λίθοι του χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό στα παρακείμενα κτήρια (εκκλησία Κοίμησης Θεοτόκου, κελί, αποθήκες) που υφίστανται ήδη πριν το 1812.

Το τμήμα του θεάτρου που αποκαλύφθηκε στις ανασκαφικές τομές, διαπιστώνεται ότι διατηρείται σε εξαιρετικά καλή κατάσταση. Η ίδια διατήρηση εικάζεται ότι μπορεί να ισχύει και για την ορχήστρα και ενδεχομένως για το σκηνικό οικοδόμημα.

Αρχαιολόγος
Εύα Μπουρνιά – Σημαντώνη

Ονομασία Μνημείου

Αρχαίο θέατρο Καρθαίας Κέας

Κατηγορία

Θέατρο

Σύντομη περιγραφή

Το θέατρο της Καρθαίας είναι κατασκευασμένο στις υπώρειες της ακρόπολης της αρχαίας πόλης σε φυσικό κοίλο του λόφου. Η θέση του είναι γνωστή ήδη από το 1812. Μέχρι σήμερα έχουν γίνει περιορισμένες ανασκαφικές τομές, το 1965 και κατά την περίοδο 1987-1991, οι οποίες έχουν φέρει στο φως τμήμα δύο κερκίδων και δύο κλιμάκων από το κοίλο.

Εικόνες - Σχέδια

Υφίσταται πλήρης τοπογραφική αποτύπωση των ορατών καταλοίπων του θεάτρου στο αρχείο της Επιστημονικής Επιτροπής «Συντήρησης, αποκατάστασης και ανάδειξης μνημείων Κέας» του Τ.Δ.Π.Ε.Α.Ε.

Τεκμηρίωση - Βιβλιογραφία
  1. P.O. Brøndsted, Reisen und Untersuchungen in Griechenland, Paris 1826, σ. 15
  2. Ν. Ζαφειρόπουλος, ΑΔ 20 (1965) Β΄ σ. 507
  3. Λ.Γ. Μενδώνη, Κεα Ι. Οι επιγραφές και οι άλλες γραπτές μαρτυρίες για το νησί. Προσωπογραφία – Τοπογραφία – Παραδόσεις – Ιστορία, διδ. διατρ. Αθήνα 1988, τόμ. Β, σ. 734
  4. Λ.Γ. Μενδώνη, «Αρχαιολογικές έρευνες στην Κέα: Αρχαία Καρθαία», Αρχαιογνωσία 4 (1985-1986) [1989], σ. 170-171
  5. Κ. Μάνθου, Αρχαιολογία και ιστορία της νήσου Κέας, Εισαγωγή-Μετάφραση-Σχόλια Λίνα Γ. Μενδώνη, 1991, σ. 56-57, 129
  6. Ε. Σημαντώνη-Μπουρνιά – Λ.Γ. Μενδώνη – Τ.-Μ. Πανάγου, Καρθαία …ἐλαχύνωτον στέρνον χθονός…, Αθήνα 2009, σ. 179-181.
Θέση

Χαμηλά στις υπώρειες της νότιας κλιτύος της Άσπρης Βίγλας, στην κοιλάδα του Βαθυποτάμου, σε απόσταση 200 μ. περίπου από το σημερινό χειμέριο κύμα. Θέση Πόλες, περιοχή Κάτω Μεριάς, δήμος Κέας Κυκλάδων.

Χρονολόγηση

Από τα ευρήματα των τομών, που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, δεν προκύπτουν στοιχεία για ύπαρξη οικοδομικών φάσεων του θεάτρου. Η κεραμική που βρέθηκε στην επίχωση είναι ανάμεικτη, από τα αρχαϊκά μέχρι και τα ρωμαϊκά χρόνια και περιέχει αρκετά κομμάτια αρχιτεκτονικών μελών από τα οικοδομήματα της ακρόπολης. Το θέατρο χρονολογείται γενικά στην ελληνιστική περίοδο.

Γενική περιγραφή Μνημείου

Πρόκειται για ένα μικρό θέατρο απλής κατασκευής, ενταγμένο στη μορφολογία της περιοχής και προσαρμοσμένο στις ανάγκες της πόλης. Το μνημείο πιθανότατα εμφάνιζε την τριμερή διάρθρωση των ελληνιστικών θεάτρων: κοίλο, ορχήστρα, σκηνικό οικοδόμημα.

Το κοίλο διέθετε 4 ή 5 κερκίδες με τουλάχιστον 15 σειρές εδωλίων η καθεμία. Έχουν αποκαλυφθεί δύο από τις κλίμακές του με 20 βαθμίδες και τμήμα από δύο κερκίδες του. Σε κάθε σειρά εδωλίων αντιστοιχούν δύο βαθμίδες των κλιμάκων. Η μέγιστη χωρητικότητα του θεάτρου υπολογίζεται σε 2.000 θεατές. Δεν έχει αποκαλυφθεί άνω διάζωμα.

Κρίνοντας από τα επιφανειακά ορατά κατάλοιπα και από τα ευρήματα των τομών, το μνημείο φαίνεται ότι ήταν εξ ολοκλήρου κτιστό. Τα εδώλια διαμορφώνονται από μεγάλες πλάκες πρασινωπού σχιστόλιθου, οι οποίες εδράζονται σε δόμο από ορθογώνιους ή τραπεζοειδείς λίθους λευκού σιπολίνη. Στοιχεία για τη διαμόρφωση των παρόδων και των αναλημματικών τοίχων, που θα πρέπει να συγκρατούσαν πλευρικά το κοίλο, αναμένεται να αποκαλυφθούν με την ανασκαφή του μνημείου.

Από την ορχήστρα έχει εντοπιστεί μόνο μικρό τμήμα της περιφέρειάς της, όπου υπάρχει πλακόστρωτος διάδρομος. Ο Ν. Ζαφειρόπουλος σημειώνει επίσης ότι μεταξύ της ορχήστρας και της κατώτερης βαθμίδας εντόπισε χαμηλή κατασκευή εν είδει θωρακείου που περιβάλλει την ορχήστρα.

Δεν έχει ακόμη γίνει ανασκαφή στην περιοχή, όπου αναμένεται να βρεθούν κατάλοιπα του σκηνικού οικοδομήματος. Τα όποια σωζόμενα κατάλοιπα της σκηνής και της ορχήστρας καλύπτονται από επίχωση 3,50 μ.

Στο νότιο άκρο του θεάτρου υπάρχουν εκτεταμένα κατάλοιπα του συστήματος υδροδότησης της αρχαίας πόλης.

Η ύπαρξη του θεάτρου της Καρθαίας μαρτυρείται και εμμέσως από τις κατακλείδες των ψηφισμάτων της πόλης (3ου-2ου αι. π.Χ.), όπου η ανακήρυξη του στεφάνου των τιμωμένων γίνεται «Διονυσίοις τῶι ἀγῶνι τῶν τραγωιδῶν». Το θέατρο της Καρθαίας φιλοξενούσε, λοιπόν, αγώνες δράματος, αλλά δεν αποκλείεται να λειτουργούσε και ως τόπος συνάθροισης των πολιτών, παρότι κάτι τέτοιο δεν μαρτυρείται επιγραφικά.

Υπάρχουσα κατάσταση

Το επιφανειακά ορατό τμήμα του κοίλου του θεάτρου είναι εκτενώς λιθολογημένο. Οι λίθοι του χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό στα παρακείμενα κτήρια (εκκλησία Κοίμησης Θεοτόκου, κελί, αποθήκες) που υφίστανται ήδη το 1812.

Το θαμμένο τμήμα του θεάτρου, που ήρθε στο φως στις ανασκαφικές τομές, διαπιστώνεται ότι διατηρείται σε εξαιρετικά καλή κατάσταση. Η ίδια διατήρηση εικάζεται ότι μπορεί να ισχύει και για την ορχήστρα και ενδεχομένως για το σκηνικό οικοδόμημα.

Έρευνες - Επεμβάσεις

Στο θέατρο έχουν λάβει χώρα διερευνητικές εργασίες σε δύο περιόδους.

Το 1965 η Εφορεία Κυκλάδων υπό τον Ν. Ζαφειρόπουλο είχε σκοπό να εξακριβωθούν η ακριβής θέση και οι διαστάσεις του. Τότε έγινε η διάλυση ορισμένων μαντρότοιχων που κάλυπταν επιφανειακά ορατά τμήματα του θεάτρου. Επίσης, διενεργήθηκε και μία ανασκαφική τομή, η οποία αποκάλυψε μέρος των εδωλίων και μίας κλίμακας.

Κατά την περίοδο 1987-1991 διενεργήθηκε συστηματική έρευνα στο μνημείο από τη διεπιστημονική ομάδα έρευνας υπό τη δρ. Λ. Μενδώνη, φέρνοντας στο φως τμήμα δύο κερκίδων και δύο κλιμάκων έως το επίπεδο της ορχήστρας.

Στα πλαίσια του Έργου «Συντήρηση-Ανάδειξη αρχαίας Καρθαίας Κέας» (ΥΠ.ΠΟ.Τ.-ΤΔΠΕΑΕ), έγινε τοπογραφική αποτύπωση του μνημείου και ένταξή του στο γενικό τοπογραφικό σχέδιο της ακρόπολης της Καρθαίας και της άμεσης περιοχής της.

Το μεγαλύτερο τμήμα του μνημείου βρίσκεται ακόμη θαμμένο και καλυμμένο από μαντρότοιχους. Δεν έχει γίνει κανενός είδους επέμβαση.

Επιτρεπόμενες χρήσεις

Επίσκεψη αρχαιολογικού χώρου.

Ιστορικό σύγχρονων χρήσεων

Δεν υπάρχουν σύγχρονες χρήσεις του χώρου.

Πρόσθετες πληροφορίες

Το μνημείο ανήκει στη δικαιοδοσία του ΥΠ.ΠΟ.Τ./ΚΑ΄ Ε.Π.Κ.Α., ενώ τα ζητήματα ανασκαφής-συντήρησής του διαχειρίζεται σήμερα η Επιστημονική Επιτροπή «Συντήρησης, αποκατάστασης και ανάδειξης μνημείων Κέας» του Τ.Δ.Π.Ε.Α.Ε.

Πνευματικά δικαιώματα

ΥΠ.ΠΟ.Τ./ ΚA΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων.

Δικαιοδοσία

ΥΠ.ΠΟ.Τ./ ΚA΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων.

Γεωγραφικό Πλάτος

37.559849°

Γεωγραφικό Μήκος

24.330071°

ΌνομαΗμερομηνίαΠοσό (€)
ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΑΡΤΙΝΟΣ 15.000.00
ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΙΜΩΝΙΔΗΣ Ο ΚΕΙΟΣ 500.00
ΔΙΑΖΩΜΑ ΣΩΜΑΤΕΙΟ400.00
ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΕΑΣ 300.00
ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ ΜΑΡΙΑ 300.00
ΠΑΠΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 200.00
ΤΣΟΛΑΚΙΔΗΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ 100.00
ΜΑΥΡΑ ΛΑΖΑΡΗ 30.00
ΑΡΒΑΝΙΤΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ 20.00
Σύνολο
€16.850.00

Δαπάνες

ΔαπάνηΗμερομηνίαΠοσό (€)
ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΡΘΑΙΑΣ ΚΕΑΣ ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΑΡΑΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΦΟΡΟΥ –1.382.11
ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΡΘΑΙΑΣ ΚΕΑΣ ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΑΡΑΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΦΟΡΟΥ –829.27
ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΡΘΑΙΑΣ ΚΕΑΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Α΄ΔΟΣΗ – 11/05/201511/05/20152.846.92
ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΡΘΑΙΑΣ ΚΕΑΣ Β’ ΔΟΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ – 20/10/201520/10/20157.117.89
ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΡΘΑΙΑΣ ΚΕΑΣ ΕΞΟΦΛΗΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ Λ.ΛΑΣΚΑΡΗ –4.146.34
ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΡΘΑΙΑΣ ΚΕΑΣ ΦΟΡΟΣ Α΄ΔΟΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ – 31/08/201531/08/2015502.08
Σύνολο
€16.824.61
Υπόλοιπο
€25.39
ΠεριγραφήBudgetTargetRemarks
Ανάθεση μελέτης αποκατάστασης του μνημείου50.000.0050.000.00
Funding LevelΠηγή χρηματοδότησηςΠεριγραφή των έργωνRemarks
900.000

Ε.Σ.Π.Α.

Πλήρη αποκάλυψη, στερέωση και ανάδειξη θεάτρου.

Το έργο συγχρηματοδοτείται από το Ε.Σ.Π.Α. της Περιφέρειας Ν. Αιγαίου και το Ελληνικό Δημόσιο, ενώ παράλληλα η ανασκαφή του εντάσσεται στα πλαίσια της Πανεπιστημιακής ανασκαφής Καρθαίας. Ο προϋπολογισμός του συνόλου του έργου που περιλαμβάνει επίσης την αναστήλωση του Προπύλου και τη στερέωση του ναού του Απόλλωνος ανέρχεται σε 900.000 €.

  • Το θέατρο της Καρθαίας βρίσκεται σε απόσταση 80 μ. περίπου από τη θάλασσα, μέσα σε φυσική κοιλότητα της νοτιοδυτικής κλιτύος της Άσπρης Βίγλας, δηλ. του λόφου στην άκρη του οποίου απλώνεται η ακρόπολη της αρχαίας πόλης. Πολύ μικρό τμήμα του (μία κλίμακα) είχε αποκαλυφθεί το 1965 από την Εφορεία Κυκλάδων.
  • Την περίοδο 1987-1991 αποκαλύφθηκε τμήμα μίας κερκίδας από τη διεπιστημονική ομάδα εργασίας υπό τη δρ. Λ. Μενδώνη.
  • Το μεγαλύτερο τμήμα του θεάτρου παρέμενε όμως θαμμένο και καλυμμένο από ξερολιθιές.
  • Από το 2011 μέσχι σήμερα πραγματοποιήθηκε ένα μεγάλο έργο που σκοπό είχε την πλήρη αποκάλυψη, στερέωση και ανάδειξη του θεάτρου.
  • Το έργο διηύθυνε η μη αμειβόμενη Επιστημονική Επιτροπή την οποία συγκροτούν επτά διακεκριμένοι επιστήμονες (αρχαιολόγοι, αρχιτέκτονες, μηχανικοί, γεωλόγος), η οποία υπάγεται στη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (ΔΙ.Π.Κ.Α.) της Γενικής Γραμματείας Πολιτισμού του Υ.Παι.Θ.Π.Α.
  • Το γενικό συντονισμό του έργου είχε  η πρόεδρος της Επιτροπής και καθηγήτρια αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Εύα Σημαντώνη-Μπουρνιά.
  • Υπεύθυνες της ανασκαφής ήταν η αρχαιολόγος Δρ. Τάνια Πανάγου και η αρχιτέκτων-μηχανικός Δήμητρα Μαυροκορδάτου.
  • Το έργο συγχρηματοδοτήθηκε από το Ε.Σ.Π.Α. της Περιφέρειας Ν. Αιγαίου και το Ελληνικό Δημόσιο, ενώ παράλληλα η ανασκαφή του εντασσόταν στα πλαίσια της Πανεπιστημιακής ανασκαφής Καρθαίας. Ο προϋπολογισμός του συνόλου του έργου που περιελάμβανε επίσης την αναστήλωση του Προπύλου και τη στερέωση του ναού του Απόλλωνος ανήλθε σε 900.000 €.
  • Την Παρασκευή 03 Απριλίου 2015, ανατέθηκε από τον πρόεδρο του «ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ», κο Σταύρο Μπένο, στην αρχιτέκτονα – μηχανικό, κα Λουκία Λάσκαρη η μελέτη του έργου «Στερέωση και ανάδειξη θεάτρου αρχαίας Καρθαίας Κέας», παρουσία της προέδρου της Επιστημονικής Επιτροπής «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ , ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΑΡΘΑΙΑΣ ΚΕΑΣ», κας Ευαγγελίας Σημαντώνη – Μπουρνιά, Ομ. Καθηγήτριας Κλασικής Αρχαιολογίας και της αρχαιολόγου του έργου Δρ. Τάνιας Πανάγου. Τα χρήματα διατέθηκαν από το «κουμπαρά» του θεάτρου. Η εκπόνηση της μελέτης ολοκληρώθηκε και την Τρίτη 08 Σεπτεμβρίου 2015 παρελήφθη από το Δ.Σ. του ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ. Την Τρίτη, 20-10-2015 η μελέτη εγκρίθηκε από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο.
  • Το έργο έχει ολοκληρωθεί.

Σχετικό Μέλος Θεάτρου

Χορηγοί Θεάτρων