Πρόοδος Εργασιών

Γεωφυσικές Έρευνες
Ανασκαφές
Μελέτες Αποκατάστασης
Απαλλοτριώσεις
Εργασίες Αποκατάστασης

Γρήγορη μετάβαση

Ωδείο της Κω

Περιγραφή
Πολυμέσα
Επιστημονικό δελτίο
Κουμπαράς
Τα νέα του θεάτρου

Το Ωδείο βρίσκεται στη Νέα Πόρτα του δυτικού αρχαιολογικού χώρου της πόλης της Κω.

Το Ωδείο βρισκόταν στο κέντρο της ρωμαϊκής πόλης της Κω. Πιθανότατα ανήκει στην τρίτη κατασκευαστική φάση της πόλης (2ος – 3ος αιώνας μ. Χ.), μετά τον καταστροφικό σεισμό του 142 μ. Χ. Εμφανείς είναι οι μεταγενέστερες επισκευές τμημάτων του Ωδείου που έγιναν κατά τη ρωμαϊκή και υστερορωμαϊκή περίοδο.

Μετά το τέλος της αρχαιότητας εγκαταλείφθηκε και τα ίχνη του σταδιακά εξαφανίστηκαν κάτω από επιχώσεις που διατηρήθηκαν μέχρι τον 19ο αιώνα. Το 1929 το Ωδείο ήταν ένας λόφος με δέντρα και ερείπια σπιτιών.

Ανασκάφηκε, συντηρήθηκε και αναστηλώθηκε μερικώς από την Ιταλική Αρχαιολογική Αποστολή Δωδεκανήσου και οι εργασίες συντήρησης, στερέωσης και συμπλήρωσης του μνημείου συνεχίστηκαν το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα.

Το ρωμαϊκό Ωδείο είναι προσανατολισμένο στον άξονα Βορράς – Ανατολή. Το περίγραμμα του κτιρίου συντίθεται από ένα ορθογώνιο, που ορίζεται από τέσσερις λιθόκτιστους τοίχους (31,80 μ. Χ 29,90 μ.), ενισχυμένους με νευρώσεις και μια ορθογωνική προεξοχή στο μέσον της βόρειας πλευράς. Στο ορθογώνιο εγγράφεται το κοίλο (άνω και κάτω με πλατύ διάζωμα) σε σχήμα κυκλικού πετάλου, με κυκλική ορχήστρα επιστρωμένη με opus sectile. Το κοίλο οριοθετείται από τους τοίχους των παρόδων και δεν εφάπτεται με τον ανατολικό και δυτικό τοίχο. Εκεί μεσολαβούν διάδρομοι με κλίμακες (σώζονται εν μέρει) που οδηγούσαν στο άνω κοίλο.

Το κάτω κοίλο διαιρείται από τέσσερις κλίμακες σε τρεις κερκίδες και έχει οκτώ σειρές μαρμάρινων εδωλίων. Στο άνω κοίλο διατηρούνται τέσσερις σειρές εδωλίων, δηλαδή διατηρείται το υπόστρωμά τους από χυτό λιθόδεμα, χωρίς να διακρίνονται οι θέσεις των κλιμάκων και ο διαχωρισμός τους σε κερκίδες. Από τους περιμετρικούς τοίχους ο νότιος σώζεται σε καλή κατάσταση, ενώ ο ανατολικός και ο δυτικός έχουν ερειπωθεί.

Το κοίλο εδράζεται σε ισχυρή φέρουσα κατασκευή που αποτελείται από διασταυρούμενους θόλους σε ακτινική και κυκλική διάταξη. Οι θόλοι είναι κατασκευασμένοι από χυτό λιθόδεμα και στηρίζονται με τη σειρά τους σε 26 πεσσούς, διατεταγμένους κυκλικά σε δύο σειρές. Οι πεσσοί είναι από λιθόπλινθους σε δεύτερη χρήση με πλήρωση από χυτό λιθόδεμα. Όλες οι τοιχοδομές και οι θόλοι ήταν επιχρισμένοι.

Ο φέρων οργανισμός του Ωδείου συμπληρώνεται στα νότια από επιμήκη κυλινδρικό θόλο που στεγάζει πέντε καταστήματα τα οποία είχαν πρόσβαση στον δρόμο.

Στον βόρειο τοίχο του Ωδείου διαμορφώνεται το προσκήνιο και εφαπτόμενο στην ορχήστρα το λογείο, που επικοινωνεί με τις παρόδους με πλάγιες κλίμακες. Στην ορθογωνική προεξοχή διαμορφώνεται το πίσω σκηνικό οικοδόμημα. Όλη η σκηνή ήταν επενδυμένη με μάρμαρα, ίχνη των οποίων σώζονται.

Το μνημείο βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση και από τη δεκαετία του ’70 είχε χρησιμοποιηθεί από τον Δήμο Κω. Μετά τις πρόσφατες εργασίες στερέωσης, αποκατάστασης και συντήρησης, το Ωδείο επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί για επιλεγμένες εκδηλώσεις μικρής κλίμακας, κυρίως μουσικές, συμβατές προς τις διαστάσεις και τον χαρακτήρα του μνημείου.

Δημήτρης Μποσνάκης
Αρχαιολόγος

Ελπίδα Σκέρλου
Αρχαιολόγος

Ελένη – Άννα Χλέπα
Αρχιτέκτων Αναστηλώτρια

Φωτοθήκη

Ονομασία Μνημείου

Ωδείο Κω

Κατηγορία

Ωδείο

Σύντομη περιγραφή

Το ρωμαϊκό ωδείο είναι προσανατολισμένο στα ΒΑ. Το περίγραμμα του κτιρίου συντίθεται από ένα ορθογώνιο (31,80 x 29,9μ.), που ορίζεται από τέσσερις λιθόκτιστους τοίχους, ενισχυμένους με νευρώσεις, και μια ορθογωνική προεξοχή (16,2 x 2,85) στο μέσον της βόρειας πλευράς.

Εικόνες - Σχέδια

Υφίσταται πλήρης φωτογραφική τεκμηρίωση σε επιμέρους αρχεία (Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή της Αθήνας, αρχείο Δωδεκανήσου, αρχείο ΚΒ’ ΕΠΚΑ., αρχείο Δ.Α.Α.Μ., αρχείο δήμου Κω κ.λπ), καθώς και σχεδιαστικές αποτυπώσεις της ορχήστρας, του σκηνικού οικοδομήματος, του κοίλου, της υποδομής κοίλου, αξονομετρικά σχέδια υφιστάμενης κατάστασης, λεπτομέρειες κ.λπ., που βρίσκονται στα αρχεία της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής της Αθήνας, της ΚΒ’ ΕΠΚΑ και του δήμου Κω.

Τεκμηρίωση - Βιβλιογραφία

L.Laurenzi, “L’ odeion di Coo”, Historia 5, 1931, 592-602, εικ. 1-6, πιν. 1-4. E.A.Chlepa, The architecture of the roman odeion at Kos, Annual of the British School at Athens (BSA) 94, 1999, 415-435.

Θέση

Θέση Νέα Πόρτα δυτικού αρχαιολογικού χώρου Κω.

Χρονολόγηση

Το ωδείο βρισκόταν στο κέντρο της ρωμαϊκής πόλης της Κω. Πιθανότατα ανήκει στην τρίτη κατασκευαστική φάση της πόλης ( 2ο – 3ο αι. μ.χ.) , μετά τον καταστροφικό σεισμό του 142 μ. χ. Εμφανείς είναι οι μεταγενέστερες επισκευές στη δυτική περιοχή του κτιρίου (βλάβες από πυρκαγιά) και στην υποδομή του κοίλου(κατασκευή διαχωριστικών τοίχων και σφράγιση πλάγιων εισόδων) στην υποδομή. ‘Όλες στην ρωμαϊκή και υστερορωμαική περίοδο. Το ωδείο της Κω εγκαταλείφθηκε πλήρως μετά το τέλος της αρχαιότητας, ενώ τα ίχνη του σταδιακά εξαφανίστηκαν κάτω από επιχώσεις, που διατηρήθηκαν μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα.

Γενική περιγραφή Μνημείου

Το ρωμαϊκό ωδείο είναι προσανατολισμένο στα ΒΑ. Το περίγραμμα του κτιρίου συντίθεται από ένα ορθογώνιο (31,80 x 29,9μ.), που ορίζεται από τέσσερις λιθόκτιστους τοίχους, ενισχυμένους με νευρώσεις, και μια ορθογωνική προεξοχή (16,2 x 2,85) στο μέσον της βόρειας πλευράς. Στο ορθογώνιο εγγράφεται το κοίλο, (άνω και κάτω με πλατύ διάζωμα) σε σχήμα κυκλικού πετάλου, με κυκλική ορχήστρα επιστρωμένη με opus sectile. Το κοίλο οριοθετείται από τους τοίχους των παρόδων και δεν εφάπτεται στον ανατολικό και δυτικό τοίχο. Εκεί μεσολαβούν διάδρομοι με κλίμακες (σώζονται εν μέρει) που οδηγούσαν στο άνω κοίλο. Το κάτω κοίλο διαιρείται σε 3 κερκίδες από 4 κλίμακες και έχει 8 σειρές μαρμάρινων εδωλίων. Το άνω κοίλο σώζει 4 σειρές εδωλίων, δηλ. το υπόστρωμά τους (χυτό λιθόδεμα) χωρίς να διακρίνονται οι θέσεις των κλιμάκων και ο διαχωρισμός τους σε κερκίδες. Από τους περιμετρικούς τοίχους ο νότιος σώζεται σε καλή κατάσταση ενώ ο ανατολικός και δυτικός έχουν ερειπωθεί. Το κοίλο εδράζεται σε ισχυρή φέρουσα κατασκευή από διασταυρούμενους θόλους σε ακτινική (11) και κυκλική (2) διάταξη, κατασκευασμένους με χυτό λιθόδεμα που στηρίζονται με τη σειρά τους σε 26 πεσσούς, διατεταγμένους κυκλικά σε 2 σειρές. Οι πεσσοί είναι από λιθοπλίνθους σε δεύτερη χρήση με πλήρωση από χυτό λιθόδεμα. ‘Όλες οι τοιχοδομές και οι θόλοι ήταν επιχρισμένοι. Ο φέρων οργανισμός του θεάτρου συμπληρώνεται στα νότια από επιμήκη κυλινδρικό θόλο που στεγάζει πέντε χώρους εν σειρά (καταστήματα), οι οποίοι είχαν πρόσβαση από το δρόμο. Στον βόρειο τοίχο του ωδείου διαμορφώνεται το προσκήνιο και εφαπτόμενο στην ορχήστρα το λογείο, που επικοινωνεί με τις παρόδους με πλάγιες κλίμακες. Στην ορθογωνική προεξοχή διαμορφώνεται το πίσω σκηνικό οικοδόμημα. Η σκηνή ήταν εξολοκλήρου επενδυμένη με μάρμαρα, ίχνη των οποίων σώζονται κατά θέσεις.

Υπάρχουσα κατάσταση

Πολύ καλή.

Έρευνες - Επεμβάσεις

Το 1929 το ωδείο αποτελούσε έναν λόφο στην κορυφή του οποίου υπήρχαν δένδρα και ερείπια σπιτιών. Αποκαλύφθηκε από τον L.Laurenzi, πολλά αγάλματα, επιγραφές και θραύσματα αγαλμάτων ελληνιστικής και ρωμαϊκής τέχνης βρέθηκαν στην υποδομή του ωδείου.

Πιθανότατα στο ωδείο συνεδρίαζε η γερουσία που ήταν υπεύθυνη για την οργάνωση των θεαμάτων. Υπό τον μηχανικό της Ιταλικής Αρχαιολογικής Αποστολής Δωδεκανήσου Τerenzi εκτελεστήκαν οι πρώτες στερεωτικές εργασίες στα εδώλια το 1930.Τοτε πραγματοποιήθηκε και αρχαιοπρεπής λεωφόρος πρόσβασης στο ωδείο, η οποία τροποποιήθηκε στη συνέχεια (1936), αποκτώντας τη σημερινή μορφή της.

Το 1936 έγιναν οι εργασίες συμπλήρωσης και ανακατασκευής των μαρμάρινων εδωλίων του κάτω κοίλου που περιλάμβαναν: επένδυση της υποδομής των εδωλίων του κοίλου (χυτό λιθόδεμα) με μαρμάρινες πλάκες (μέτωπο και καλυπτήρα) και ανακατασκευή του διαζώματος. Το άνω κοίλο δεν συμπληρώθηκε. Συμπληρώθηκαν επίσης τμήματα των τοίχων παρόδων που είχαν καταρρεύσει. Νεωτερικές στερεωτικές επεμβάσεις στην υποδομή, έγιναν στο β’ μισό του 20ου αι.

Στο διάστημα 1998-2000 έγιναν εργασίες συντήρησης, στερέωσης των μαρμάρινων εδωλίων και του σκηνικού οικοδομήματος. εργασίες συμπλήρωσης στο χυτό λιθόδεμα του άνω κοίλου. εργασίες ανάκτησης θόλων, συμπλήρωσης και στερέωσης λιθοδομών σε εσωτερικές και εξωτερικές τοιχοποιίες καθώς και σε πεσσούς και θολοδομές της υποδομής. Τέλος, στην υποδομή διαμορφώθηκε εκθεσιακός χώρος με πληροφοριακό υλικό για την ιστορία του ωδείου και τις επεμβάσεις αποκατάστασης σε αυτό.

Επιτρεπόμενες χρήσεις

Επιλεγμένες μικρής κλίμακας. Μετά τις πρόσφατες εργασίες στερέωσης, αποκατάστασης και συντήρησης το ωδείο είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί για μουσικές κυρίως εκδηλώσεις συμβατές προς τις διαστάσεις και τον χαρακτήρα του μνημείου.

Ιστορικό σύγχρονων χρήσεων

Το ωδείο είχε χρησιμοποιηθεί από το δήμο Κω στη δεκαετία του 1970. Σήμερα φιλοξενεί επιλεγμένες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις την περίοδο του καλοκαιριού.

Δικαιοδοσία

ΥΠΠΟ/ ΚΒ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων.

Γεωγραφικό Πλάτος

36.889699°

Γεωγραφικό Μήκος

27.284659°

Υψόμετρο
0