Πρόοδος Εργασιών

Γεωφυσικές Έρευνες
Ανασκαφές
Μελέτες Αποκατάστασης
Απαλλοτριώσεις
Εργασίες Αποκατάστασης
€700.00ΣΤΟΝ ΚΟΥΜΠΑΡΑ

ΕΛΕΝΗ ΔΕΙΝΑΚΗ: €50.00 στις 30/03/2018

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΤΣΟΛΑΚΙΔΗΣ: €100.00

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΔΙΑΖΩΜΑ: €100.00

Δ. ΜΠΑΜΠΑΝΗΣ: €50.00

ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ: €150.00

Γρήγορη μετάβαση

Αρχαίο θέατρο Απτέρας

Περιγραφή
Πολυμέσα
Επιστημονικό δελτίο
Κουμπαράς
Πρόοδος Εργασιών
Τα νέα του θεάτρου

Το θέατρο της Απτέρας βρίσκεται στη θέση Παλιόκαστρο, στο Δήμο Σούδας του νομού Χανίων.

Η οικοδόμησή του έγινε σε δύο φάσεις: η πρώτη χρονολογείται κατά τους ελληνιστικούς χρόνους και η δεύτερη τον 1ο αιώνα μ.Χ. Σε τμήματα του σκηνικού οικοδομήματος διακρίνεται μετασκευή που έγινε μετά την ολοκλήρωση του μνημείου.

Το θέατρο έχει τη χαρακτηριστική διάρθρωση των ελληνιστικών θεάτρων: κοίλο, ορχήστρα και σκηνικό οικοδόμημα Για την κατασκευή του έχει χρησιμοποιηθεί το ασβεστολιθικό πέτρωμα της περιοχής από το οποίο έχουν κατασκευαστεί γενικά τα μνημεία της πόλης.

Η συστηματική ανασκαφή του μνημείου ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2008 και είναι σε εξέλιξη. Προς το παρόν, από την πρώτη φάση οικοδόμησης διακρίνονται οι ευθείες των ελληνιστικών παρόδων και οι αγωγοί απορροής των ομβρίων. Εντοπίστηκε ο αναλληματικός τοίχος της σκηνής και τμήματος του κοίλου, δομημένος κατά τον οχυρωματικό τύπο από μεγάλες λίθινες πλίνθους, όμοιες με εκείνες της ελληνιστικής οχύρωσης.

Ο σχεδιασμός του κοίλου πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια ενός κέντρου χάραξης στην ορχήστρα. Έξι κλίμακες σε ακτινωτή διάταξη το χώριζαν σε πέντε τομείς. Οι κερκίδες μπορούν να υπολογιστούν σε 13, παρότι είναι φανερό ότι οι ανώτερες δεν έχουν διασωθεί εξαιτίας νεώτερων επεμβάσεων που απέβλεπαν στην ισοπέδωση του χώρου και την εκμετάλλευσή του για αγροτικές καλλιέργειες.

Η σημερινή μορφή της σκηνής, του προσκηνίου και του μετασκηνίου ανήκουν στη δεύτερη φάση οικοδόμησης, με μερικές επόμενες μετασκευές σε τμήματα της σκηνής. Στην κατώτερη κερκίδα διατηρείται ο ρωμαϊκός αγωγός ομβρίων με ορισμένες από τις καλυπτήριες πλάκες του στη θέση τους.

Το κοίλο του θεάτρου είναι πολύ ταλαιπωρημένο γιατί στο κέντρο του λειτουργούσε ασβεστοκαμίνος στην οποία ασβεστοποιήθηκε μεγάλος αριθμός εδωλίων. Αντίθετα, στη δυτική πάροδο διατηρείται το στρώμα καταστροφής του 365 μ.Χ. ανέπαφο, πλούσιο σε οικοδομικό υλικό, το οποίο μπορεί να αναστηλωθεί.

Η ανατολική πάροδος δεν έχει ανασκαφεί ακόμα, ενώ από το σκηνικό οικοδόμημα δεν έχει ακόμα αποκαλυφθεί το ανατολικό παρασκήνιο, αλλά η κατάσταση διατήρησης, ιδίως του προσκηνίου, είναι αρκετά καλή.

Οι εργασίες στο θέατρο της Απτέρας συνεχίζονται και συγχρόνως εκπονούνται μελέτες συντήρησης των κονιαμάτων και των ταλαιπωρημένων από τη λειτουργία της ασβεστοκαμίνου αρχιτεκτονικών μελών. Επίσης συντάσσεται φάκελος μελέτης με αντικείμενο επιμέρους αναστηλωτικές εργασίες σωστικού χαρακτήρα.

Ο αρχαιολογικός χώρος είναι επισκέψιμος και ήδη το θέατρο αποτελεί πόλο έλξης πολλών επισκεπτών.

Βάννα Νινιού – Κινδελή
Αρχαιολόγος

Ονομασία Μνημείου

Αρχαίο Θέατρο Απτέρας

Κατηγορία

Θέατρο

Σύντομη περιγραφή

Το θέατρο της Απτέρας βρίσκεται στη θέση Παλιόκαστρο, στο Δήμο Σούδας του νομού Χανίων. Η οικοδόμησή του έγινε σε δύο φάσεις: η πρώτη χρονολογείται κατά τους ελληνιστικούς χρόνους και η δεύτερη τον 1ο αιώνα μ.Χ. Σε τμήματα του σκηνικού οικοδομήματος διακρίνεται μετασκευή που έγινε μετά την ολοκλήρωση του μνημείου. Το θέατρο έχει τη χαρακτηριστική διάρθρωση των ελληνιστικών θεάτρων: κοίλο, ορχήστρα και σκηνικό οικοδόμημα Για την κατασκευή του έχει χρησιμοποιηθεί το ασβεστολιθικό πέτρωμα της περιοχής από το οποίο έχουν κατασκευαστεί γενικά τα μνημεία της πόλης.

Εικόνες - Σχέδια

Υφίσταται πλήρης φωτογραφική τεκμηρίωση του τμήματος που έχει αποκαλυφθεί, σχεδιαστική αποτύπωση περιοχών ορχήστρας, σκηνικού οικοδομήματος, δυτικής παρόδου και τμήματος της ανατολικής και των ¾ του κοίλου. Έχουν κατατεθεί στα αρχεία της ΚΕ΄ΕΠΚΑ. Οι εργασίες είναι σε εξέλιξη από την ΚΕ΄ΕΠΚΑ με τη χρηματοδότηση του Γ’ ΚΠΣ- ΠΕΠ Κρήτης. Ταυτοχρόνως είναι σε εξέλιξη από το ΥΠΠΟ-ΤΑΠΑ η απαλλοτρίωση του όμορου αγρού, στον οποίο εκτείνεται το ανατολικό τμήμα του μνημείου

Τεκμηρίωση - Βιβλιογραφία

Mόνο αναφορές από τις οποίες η βασικότερη: Ηeinrich Drerup, “Palaeokastro – Aptara, Bericht ueber eine Untersuchung und Vermessung des Standgebietes” στο: fr. matz, Forshungen auf Kreta 1942, Berlin 1951, σ. 93-94.

Θέση

Θέση Παλιόκαστρο, περιοχή Μεγάλα Χωράφια, Δήμος Σούδας, Νομός Χανίων.

Χρονολόγηση

Το μνημείο κτίστηκε σε δυο φάσεις. Η πρώτη φάση στα ελληνιστικά χρόνια και η δεύτερη φάση στον 1ο μ.Χ. αιώνα. Υστερότερη μετασκευή διακρίνεται σε τμήματα του σκηνικού οικοδομήματος.

Γενική περιγραφή Μνημείου

Για την κατασκευή του μνημείου έχει χρησιμοποιηθεί το ασβεστολιθικό πέτρωμα της περιοχής από το οποίο έχουν κατασκευαστεί γενικά τα μνημεία της πόλης. Έχει τη χαρακτηριστική διάρθρωση των ελληνιστικών θεάτρων: κοίλο, ορχήστρα, σκηνικό οικοδόμημα. Προς το παρόν, από την πρώτη φάση διακρίνονται οι ευθείες των ελληνιστικών παρόδων και οι αγωγοί, ενώ εντοπίστηκε ο αναλημματικός τοίχος της σκηνής και τμήματος του κοίλου, δομημένος κατά τον οχυρωματικό τύπο από μεγάλες λιθοπλίνθους, όμοιες με εκείνες της ελληνιστικής οχύρωσης . Ο σχεδιασμός του κοίλου πραγματοποιήθηκε με την βοήθεια ενός κέντρου χάραξης στην ορχήστρα. Έξι κλίμακες σε ακτινωτή διάταξη, το χώριζαν σε 5 τομείς. Oι κερκίδες μπορούν να υπολογιστούν σε 13, παρότι είναι φανερό ότι δεν έχουν διασωθεί οι ανώτερες εξαιτίας νεότερων επεμβάσεων ισοπέδωσης για καλλιέργεια στον αγρό. Η σημερινή μορφή της σκηνής, του προσκηνίου και του μετασκηνίου ανήκουν στη δεύτερη φάση, με μερικές υστερότερες μετασκευές σε τμήματα της σκηνής. Στην κατώτερη κερκίδα διατηρείται ο ρωμαϊκός αγωγός με ορισμένες από τις καλυπτήριες πλάκες του στη θέση τους.

Υπάρχουσα κατάσταση

Tο κοίλο του θεάτρου είναι πολύ ταλαιπωρημένο από τη λειτουργία ασβεστοκαμίνου στο κέντρο του, στην οποία ασβεστοποιήθηκε μεγάλος αριθμός των εδωλίων. Αντίθετα στη δυτική πάροδο διατηρείται το στρώμα καταστροφής του 365 μ.Χ. ανέπαφο, πλούσιο σε οικοδομικό υλικό, το οποίο μπορεί να αναστηλωθεί. Η ανατολική πάροδος δεν έχει ανασκαφεί ακόμα. Από το σκηνικό οικοδόμημα δεν έχει αποκαλυφθεί ακόμα το ανατολικό παρασκήνιο, αλλά η κατάσταση διατήρησης, ιδιαίτερα του προσκήνιου, είναι αρκετά καλή.

Έρευνες - Επεμβάσεις

Η συστηματική ανασκαφή του μνημείου ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2008 και είναι σε εξέλιξη (2009). Ταυτοχρόνως εκπονούνται μελέτες συντήρησης των κονιαμάτων και των ταλαιπωρημένων από τη δραστηριότητα της ασβεστοκαμίνου αρχιτεκτονικών μελών. Επίσης συντάσσεται φάκελος μελέτης επί μέρους αναστηλωτικών εργασιών σωστικού χαρακτήρα.

Επιτρεπόμενες χρήσεις

Επίσκεψη αρχαιολογικού χώρου. Είσοδος χωρίς εισιτήριο.

Ιστορικό σύγχρονων χρήσεων

Tο μνημείο ήδη αποτελεί πόλο έλξης πολλών επισκεπτών.

Πρόσθετες πληροφορίες

Το μνημείο ανήκει στη δικαιοδοσία του ΥΠΠΟ/ΚΕ’ ΕΠΚΑ. Είσοδος χωρίς εισιτήριο.

Δικαιοδοσία

ΥΠΠΟ/ΚΕ’ ΕΠΚΑ.

Γεωγραφικό Πλάτος

35.46157°

Γεωγραφικό Μήκος

24.141153°

Υψόμετρο
0
ΌνομαΗμερομηνίαΠοσό (€)
ΕΛΕΝΗ ΔΕΙΝΑΚΗ30/03/201850.00
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΤΣΟΛΑΚΙΔΗΣ100.00
ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΔΙΑΖΩΜΑ100.00
Δ. ΜΠΑΜΠΑΝΗΣ50.00
ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ150.00
2ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΧΑΝΙΩΝ 2ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΧΑΝΙΩΝ200.00
ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΠΗΛΙΟΥ ΡΕΘΥΜΝΟΥ50.00
Σύνολο
€700.00

Δαπάνες

ΔαπάνηΗμερομηνίαΠοσό (€)
ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ0.00
Σύνολο
€0.00
Υπόλοιπο
€700.00
ΠεριγραφήBudgetTargetRemarks
Συμπληρωματικές εργασίες10.000.0010.000.00

Το ποσό αυτό θα είναι χρήσιμο για συμπληρωματικές εργασίες που θα προκύψουν.

Funding LevelΠηγή χρηματοδότησηςΠεριγραφή των έργωνRemarks
2.440.000

Ε.Σ.Π.Α.

Αποκατάσταση και μελέτη συντήρησης του θεάτρου.

Η υλοποίησή του έχει ενταχθεί στο Ε.Σ.Π.Α.

508.620

Τ.Α.Π.Α.

Ολοκληρώθηκε απαλλοτρίωση ενός ακινήτου από το Τ.Α.Π.Α., προϋπολογισμού 508.620,00€.

Α΄ ΦΑΣΗ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Γ΄Κ.Π.Σ. – Π.Ε.Π. (07-2008 έως 06-2009)

•Οι εργασίες άρχισαν τον Ιούλιο του 2008 με βάση την εγκεκριμένη από το Κ.Α.Σ. μελέτη (ΥΠΠΟ/ΔΑΑΜ/56/40285/22-4-2008) και χρηματοδότηση, ύψους 900.450 ευρώ από το Γ΄Κ.Π.Σ. – Π.Ε.Π. Κρήτης.

•Ολοκληρώθηκαν στο μεγαλύτερο μέρος του θεάτρου, έως το τέλος του 2008 στον απαλλοτριωμένο αγρό και συνεχίστηκαν το 2009 στο ανατολικό τμήμα του κοίλου, της σκηνής και του προσκηνίου, τα οποία βρίσκονται στην όμορη ιδιοκτησία και η οποία βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο απαλλοτρίωσης.

Β΄ ΦΑΣΗ: Ε.Σ.Π.Α.

•Το έργο εντάχθηκε σε β΄ φάση του Ε.Σ.Π.Α., με ύψος χρηματοδότησης 2.475.000,00 ευρώ για την ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης – αναστήλωσης του μνημείου.

•Κηρύχτηκε (αρ. Φ.Ε.Κ. 273 ΑΑΠ / 21-10-2011) η απαλλοτρίωση ακινήτου από το Τ.Α.Π.Α., προυπολογισμού 508.620,00€.

Οι εργασίες περιλάμβαναν:

Η ανασκαφή αποκάλυψε το σύνολο σχεδόν του θεάτρου. Η συνέχειά της επικεντρώθηκε στην αποκάλυψη της δυτικής παρόδου και στην έρευνα του επιμήκους βαθμιδωτού κτηρίου που βρίσκεται στα βόρεια του θεάτρου και σ’ επαφή με αυτό, προκειμένου να ερμηνευθεί η λειτουργία του.

Ταυτοχρόνως πραγματοποιήθηκαν εργασίες συντήρησης λίθων και κονιαμάτων οι οποίες περιελάμβαναν: καθαρισμό των εξωτερικών επιφανειών, σφράγιση των ρωγμών και των μικρών κενών και συγκόλληση αποφλοιώσεων με κονιάματα συμβατά με τους αρχαίους λίθους με βάση την υδραυλική άσβεστο.

Η αναστήλωση του κοίλου περιελάμβανε την επανατοποθέτηση περισυλλεγμένων εδωλίων σε ομόλογες θέσεις και την κατασκευή και τοποθέτηση νέων μελών από φυσικό λίθο.

Η αναστήλωση του κοίλου περιελάμβανε  την επανατοποθέτηση περισυλλεγμένων εδωλίων σε ομόλογες θέσεις και την κατασκευή και τοποθέτηση νέων μελών από φυσικό λίθο. Όλες οι εργασίες συνοδεύτηκαν από την απαραίτητη τεκμηρίωση με σύνταξη ημερολογίου αναστήλωσης και συντήρησης, δελτίων επεμβάσεων των αρχιτεκτονικών μελών και σχεδιαστικές αποτυπώσεις.

Πραγματοποιήθηκε συντήρηση των τοιχοποιιών της σκηνής και η αποκάλυψη των παρόδων με την απομάκρυνση των πεσμένων λιθοπλίνθων των αναλημμάτων ενώ προγραμματίστηκε η αναστήλωση του προσκηνίου. Η ήπια διαμόρφωση του χώρου και η οργάνωση των διαδρομών περιήγησης θα προκύψει μετά την ολοκλήρωση της αποκάλυψης της περιμέτρου του μνημείου και των παρόδων, αξιοποιώντας την αρχαία οδό, το ανάγλυφο του εδάφους και τη βλάστηση της περιοχής.

Στις 12 Δεκεμβρίου 2015 αποδόθηκε στο κοινό το αρχαίο θέατρο της Απτέρας. Το έργο περιλάμβανε την αναστήλωση του κοίλου, την κατάχωση τμήματος της ευαίσθητης αργολιθοδομικής θεμελίωσης των εδωλίων, την ανάταξη λιθοπλίνθων των παρόδων στις αρχικές τους θέσεις, τη συντήρηση και αποκατάσταση του σκηνικού οικοδομήματος. Επιπλέον, αποκαλύφθηκε το περίγραμμα του θεάτρου και δυο λιθόστρωτες οδοί που εξυπηρετούσαν την πρόσβαση στο μνημείου.